Trưa nóng, chỉ cần bát canh rau ngót nấu thịt bằm hay canh bí đao trong veo là mâm cơm đã dễ ăn hơn. Các món canh thanh mát mùa hè nên có vị vừa, rau chín tới và lượng đạm phù hợp, để ăn cùng cơm và món mặn mà không thấy ngấy. “Giải nhiệt” ở đây là cách gọi quen cho cảm giác nhẹ và dễ ăn; món canh không thay thế nước uống hay có tác dụng chữa bệnh. Bạn có thể xoay vòng những công thức dưới đây theo nguyên liệu sẵn trong bếp.
Canh rau ngót hợp những hôm cần nấu nhanh. Chuẩn bị khoảng 250 g rau đã nhặt, 150 g thịt heo bằm và 1–1,2 lít nước. Rửa rau sạch, để ráo; thịt ướp nhẹ với hành băm. Xào thịt cho tơi rồi thêm nước, khi thịt chín mới cho rau vào. Nấu đến rau chín phù hợp, nếm lại rồi tắt bếp, tránh đun kéo dài làm rau sẫm màu.
Với bí đao, dùng khoảng 400 g bí và 150–200 g tôm đã sơ chế. Cắt bí miếng vừa ăn, phần ruột già có thể bỏ nếu nhiều hạt cứng. Cho tôm vào nước đang sôi nhẹ, hớt bọt rồi thêm bí; nấu tới khi bí trong và mềm vừa. Tôm đông lạnh dùng được nếu được giữ và rã đông đúng cách. Thêm hành ngò sau cùng cho thơm.
Bát canh cua có mướp thơm, rau mềm rất hợp với cơm ngày hè. Có thể dùng khoảng 300 g cua đồng đã sơ chế, một quả mướp nhỏ và tổng cộng 250–300 g rau. Nếu mua cua xay sẵn, chọn nơi bán bảo quản lạnh và hỏi rõ thời điểm sơ chế. Nguyên liệu đã xay dễ xuống chất lượng nên không để ngoài bàn lâu.
Lọc nước cua bằng dụng cụ sạch, cho vào nồi rồi đun vừa lửa, khuấy nhẹ lúc đầu. Khi riêu bắt đầu kết lại, hạn chế đảo mạnh để không vỡ vụn. Thêm mướp, sau đó cho rau vào và nấu chín. Phần gạch cua nên được làm chín phù hợp trước khi thêm vào nồi. Đừng xem riêu nổi là dấu hiệu duy nhất xác nhận toàn bộ món ăn đã đạt nhiệt độ an toàn.
Nếu không tiện mua cua, bạn có thể thay bằng tôm băm để nấu canh mướp mồng tơi. Hương vị sẽ khác nhưng vẫn dễ ăn và bớt công lọc. Nấu lượng đủ bữa giúp giữ được mùi mướp, vì hâm nhiều lần thường làm rau mềm nhũn.
Canh chua cá có thể dùng cá lóc, cá diêu hồng hoặc loại cá gia đình quen ăn. Với khoảng 400–500 g cá, chuẩn bị cà chua, thơm, đậu bắp và chất tạo chua như me. Nấu phần thơm, cà chua để tạo nền vị, thêm nước và lọc me; đợi nước sôi rồi cho cá vào. Rau nhanh chín cho sau, nấu đến cá chín và nếm vị chua nhẹ.
Để bữa ăn thuận tiện, chọn khúc cá vừa và kiểm tra xương khi chia cho trẻ nhỏ. Mùi tanh thường tăng khi nguyên liệu kém tươi hoặc thao tác chưa phù hợp; đừng dùng thật nhiều ớt, sả để che mùi cá đã hỏng. Cá đông lạnh cần được rã đông trong điều kiện an toàn, không ngâm trên bếp từ sáng tới trưa.
Canh cà chua trứng thì tiết kiệm thời gian hơn: xào mềm hai quả cà chua với ít dầu, thêm khoảng một lít nước rồi nêm nhẹ. Đánh hai quả trứng trong chén riêng, rót thành dòng khi nước sôi nhẹ, khuấy theo một chiều. Nấu cho trứng chín hẳn, thêm hành lá và dùng ngay. Món này hợp ăn cùng đậu hũ hoặc món rau luộc.
Canh bầu nấu nghêu có vị ngọt tự nhiên nên chỉ cần nêm nhẹ. Chọn nghêu từ nguồn rõ ràng, loại bỏ con chết hoặc hỏng trước khi nấu. Rửa và xử lý theo hướng dẫn phù hợp, luộc chín rồi gạn nước qua dụng cụ lọc để giảm cát. Nấu bầu thái miếng trong phần nước đã lọc, thêm thịt nghêu và đun chín trước khi dùng.
Không tận dụng nghêu có mùi lạ hoặc cố làm sạch nguyên liệu nghi hỏng bằng nước muối. Người có dị ứng nhuyễn thể cần chọn món khác. Nếu bữa ăn có trẻ nhỏ, cắt thịt nghêu vừa miếng và kiểm tra kỹ phần vỏ vụn trước khi múc ra chén.
Canh nấm đậu hũ hợp ngày muốn đổi vị nhẹ hơn. Dùng khoảng 200 g nấm ăn thông dụng, 200–300 g đậu hũ và ít cà rốt. Cà rốt cho vào trước, nấm và đậu hũ thêm sau để tránh nát. Nấu nấm chín kỹ, nhất là kim châm; món chay có thể nêm bằng muối và chút nước tương phù hợp. Thả hành ngò cuối cùng để bát canh thơm mà không cần quá nhiều gia vị.
Để đỡ lặp vị, hãy đổi cả loại rau lẫn nguyên liệu tạo ngọt. Hôm ăn cá kho có thể chọn canh rau ngót, hôm làm thịt rang chọn canh chua hoặc bí đao. Nếu món mặn đã nhiều thịt, canh nấm đậu hũ giúp bữa ăn đa dạng hơn. Bạn không cần nấu hai món giàu đạm thật nhiều trong cùng một bữa.
Khi đi chợ, tính cả số người thực sự ăn cơm nhà. Một nồi canh quá lớn thường bị hâm lại nhiều, rau mất độ ngon và khó quản lý thời gian bảo quản. Chọn hai hoặc ba loại rau cho vài bữa trước mắt rồi bổ sung sau sẽ dễ dùng hết hơn.
Múc canh bằng vá sạch, tránh dùng muỗng đã ăn để khuấy nồi. Phần dự định để bữa sau nên được tách riêng trước khi dọn bàn. Chia vào hộp nông, làm lạnh sớm thay vì để nguyên nồi lớn ngoài bếp nhiều giờ; cất ngăn mát và dùng sớm theo nguyên liệu, tình trạng món ăn.
Khi hâm, làm nóng đều phần sẽ ăn. Nếu canh có mùi chua lạ, nổi nhớt hoặc không rõ đã để ngoài bao lâu, bỏ món thay vì đun sôi để cố dùng. Cách nấu dễ chịu nhất cho mùa hè là giữ công thức gọn, nêm vừa và mua nguyên liệu đúng lượng để bữa nào cũng có nồi canh mới.
